Zo wordt er gerekend
De zonnestand komt uit het algoritme van de NOAA Solar Calculator (formules van Jean Meeus, Astronomical Algorithms): zonshoogte inclusief atmosferische breking en azimut met de klok mee vanaf het noorden. De zomertijd volgt uit de tijdzone van de stad; bij eigen coördinaten vul je de UTC-afwijking van je klok in.
Voor een gevel is de horizontale schaduwhoek het azimut van de zon min de richting waarin de gevel kijkt. Ligt die binnen ±90° en staat de zon op, dan schijnt de zon op de gevel. De profielhoek (verticale schaduwhoek) is atan(tan zonshoogte / cos horizontale hoek) — de hoek die horizontale lamellen en overstekken echt 'zien'.
In de doorsnede dwars op de lamellen worden evenwijdige stralen volledig tegengehouden als de schaduwen van naburige lamellen elkaar raken: breedte × |sin(lamelhoek − zonhoek)| ≥ afstand × cos(zonhoek). De rekenhulp zoekt de kleinste hoek vanaf helemaal open die hieraan voldoet, en het bereik van zonhoeken dat bij je huidige stand nog doorkomt.
Een overstek of dicht pergoladak geeft schaduw op de gevel tot uitsteek × tan(profielhoek) onder de rand; bereikt die de vloer, dan blijft de vloer in de schaduw tot uitsteek − hoogte ÷ tan(profielhoek) vanaf de gevel.
Waar de rekenhulp van uitgaat
- Alleen direct zonlicht. Diffuus hemellicht en licht dat via de lamellen of de grond weerkaatst, komt nog steeds binnen; dikte en kromming van de lamellen worden genegeerd.
- De doorsnede is tweedimensionaal: lamellen, overstek en pergola gelden als lang ten opzichte van hun diepte. Bij de uiteinden komt de zon er langs de zijkant omheen.
- De zonnestand is nauwkeurig tot op een klein deel van een graad voor de jaren 1800–2100; terrein, gebouwen en bomen in de omgeving worden niet meegenomen.
- Dit is een hulpmiddel voor geometrie, geen constructieve berekening. Bevestiging, windbelasting en het lamellensysteem zelf moeten de instructies van de fabrikant en de regels ter plaatse volgen.
Veelgestelde vragen
- Wat is de profielhoek en waarom niet gewoon de zonshoogte?
- Voor horizontale lamellen en overstekken telt alleen de zonhoek in de verticale doorsnede dwars op de gevel. Staat de zon opzij, dan is die hoek steiler dan de zonshoogte — tan profiel = tan zonshoogte ÷ cos horizontale hoek — zodat een lage westzon voor een zuidgevel nog hoog kan lijken.
- Welke hoek gebruik ik in de zomer?
- Bekijk het dagdiagram voor een zomerdatum: het toont per uur welke hoek nodig is. Bij horizontale lamellen op een zuidgevel wordt de middagzon meestal al met open lamellen tegengehouden; oost- en westgevels vragen 's ochtends of 's middags steile hoeken.
- Waarom staat er dat geen enkele hoek de zon kan tegenhouden?
- Zijn de lamellen smaller dan hun afstand, dan vindt een lage zon altijd een kier, zelfs met gesloten lamellen. Neem bredere lamellen of een kleinere afstand — lamellen die breder zijn dan de afstand sluiten helemaal.
Alleen een hulpmiddel bij het plannen. Het dimensioneert geen dragende delen en controleert geen belastingen — volg de instructies van de fabrikant en de lokale bouwregels.