Rozstaw· 3 min czytania
Jak obliczyć rozstaw tralek balustrady, żeby prześwit nie przekraczał 120 mm
Jak rozmieścić tralki balustrady równo i z dopuszczalnym prześwitem: przeliczone przęsło 1,5 m dla limitu 120 mm i 80 mm oraz co o prześwitach mówią przepisy.
Przy balustradzie nie chodzi tylko o wygląd. Prześwit między tralkami ma limit i obowiązuje on każdy prześwit — także ten przy słupku nośnym. Dlatego nie wystarczy zacząć przy jednym słupku i iść dalej ze stałym odstępem. Trzeba policzyć, ile tralek musi zmieścić się w przęśle, i rozłożyć odstępy równo.
Co mówią przepisy
W Polsce wymagania dla balustrad podaje § 298 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1225). Według tabeli w ust. 2 w budynkach wielorodzinnych, zamieszkania zbiorowego, oświaty i wychowania oraz w zakładach opieki zdrowotnej prześwit lub otwór w wypełnieniu balustrady może mieć najwyżej 0,12 m, a balustrada co najmniej 1,1 m wysokości. W innych budynkach maksymalny prześwit wynosi 0,2 m.
Dla budynków jednorodzinnych i wnętrz mieszkań wielopoziomowych rozporządzenie prześwitu nie reguluje (minimalna wysokość balustrady to tam 0,9 m). Ust. 3 dodaje, że w budynkach, w których dzieci przebywają zbiorowo bez stałego nadzoru, balustrada ma uniemożliwiać wspinanie się i zsuwanie po poręczy — konkretnego wymiaru jednak nie podaje. Co obowiązuje twój budynek, znajdziesz w projekcie. Jeśli w domu biegają małe dzieci, 120 mm i tak warto traktować jako rozsądne minimum; dla porównania przeliczamy też ostrożniejszy limit 80 mm.
Przykład: przęsło 1 500 mm, tralka 40 mm
Szerokość w świetle między słupkami nośnymi wynosi 1 500 mm, a tralki mają 40 × 40 mm. W kalkulatorze wybierz „Odstęp nie może przekroczyć”, a na krawędziach „Taki sam odstęp jak między elementami” — wtedy również prześwit przy słupku dotrzyma limitu.
| Limit prześwitu | Tralki w przęśle | Rzeczywisty prześwit | Oś–oś |
|---|---|---|---|
| 120 mm (budynek wielorodzinny) | 9 | 114 mm | 154 mm |
| 80 mm (ostrożniejszy wariant) | 12 | 78,5 mm | 118,5 mm |
Przy limicie 120 mm potrzeba 9 tralek z prześwitem 114 mm. Osiem tralek dałoby prześwit większy niż 120 mm, więc kalkulator dodaje dziewiątą. Przy limicie 80 mm potrzebne są 3 tralki więcej.
Dlaczego nie zaczynać od słupka z odstępem 120 mm
Wydaje się to logiczne: ustawiasz odstęp dokładnie 120 mm i jedziesz dalej. Tyle że przy dokładnym odstępie 120 mm w przęśle zmieści się 8 tralek, a reszta rozłoży się na krawędzie — przy każdym słupku zostanie 170 mm. To ponad limit. Przy balustradzie zawsze licz więc z odstępem maksymalnym i takim samym odstępem na krawędziach.
Pozycje do trasowania (limit 120 mm)
- 1Pierwsza tralka zaczyna się 114 mm od słupka nośnego.
- 2Każda kolejna zaczyna się 154 mm dalej: 268, 422, 576, 730 mm …
- 3Piąta tralka stoi na środku przęsła — jej środek wypada na 750 mm.
- 4Dziewiąta tralka zaczyna się na 1 346 mm, a przy drugim słupku znów zostaje 114 mm.
Na co uważać
- Prześwit mierz jako odległość w świetle między tralkami, nie oś–oś. Oś–oś jest zawsze większa o szerokość tralki.
- Przy balustradzie schodowej przęsło jest pochylone. Do kalkulatora wpisz poziomą szerokość w świetle i poziomą szerokość tralki — decyduje jednak prześwit mierzony prostopadle do tralek, więc sprawdź go po montażu.
- Jeśli balustradę spawa lub robi na wymiar wykonawca, wymiary tralek i rozstaw zawsze potwierdź z nim i z projektem.
- Kalkulator nie sprawdza wytrzymałości balustrady ani jej kotwienia. Balustrada musi bezpiecznie przenieść obciążenia poziome i pionowe — to zadanie projektanta i konstruktora.
Limity 0,12 m i 0,2 m pochodzą z § 298 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (Dz.U. 2022 poz. 1225). Trwają prace nad nowymi warunkami technicznymi, dlatego przed budową sprawdź aktualne brzmienie przepisów i wymagania w projekcie; w razie wątpliwości rozstrzyga projektant lub urząd.